Leader Türkiye
LEADER Yaklaşımı ve Yerel Kalkınma Stratejileri
Yerel Kalkınma Stratejilerinin Uygulanması – LEADER Yaklaşımı, IPARD Programı kapsamında yer alan önemli tedbirlerden biridir. Söz konusu tedbir, Avrupa Komisyonu akreditasyon sürecine bağlı olarak aşamalı şekilde uygulanmakta olup, bu süreçte özellikle uygulamaya hazırlık ve kapasite geliştirme çalışmaları IPARD illerinde kademeli olarak sürdürülmektedir.
Türkiye’de LEADER yaklaşımının yaygınlaştırılması amacıyla; yerel düzeyde farkındalık oluşturmak, potansiyel Yerel Eylem Gruplarının (YEG) kurulmasını teşvik etmek ve yerel kalkınma stratejilerinin hazırlanmasını desteklemek üzere kapasite geliştirme faaliyetleri 2015 yılından itibaren uygulanmaya başlanmıştır. Bu çalışmalar sayesinde, yerel aktörlerin kalkınma süreçlerine daha aktif katılımı hedeflenmiştir.
LEADER yaklaşımı; kırsal alanlarda sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak amacıyla, yerel katılımı, çok paydaşlı iş birliğini ve yerinden yönetişimi esas alan yenilikçi bir modeldir.
2026 yılında imzalanan sözleşme ile birlikte, IPARD III Programı kapsamında LEADER yaklaşımının uygulanmasına resmen geçilmiş olup, faaliyetlerin Eylül 2030 tarihine kadar sürdürülmesi planlanmaktadır. Bu süreçte Yerel Eylem Grupları aracılığıyla hazırlanan Yerel Kalkınma Stratejileri doğrultusunda bölgesel kalkınmaya yönelik çalışmalar etkin bir şekilde hayata geçirilmektedir.
LEADER Yaklaşımının Temel Felsefesi
LEADER yaklaşımı, kırsal kalkınmanın merkezine yerel insanı ve yerel ihtiyaçları koyar. Bu anlayışa göre, bir bölgenin kalkınmasına en doğru yönü, o bölgede yaşayan insanlar verebilir.
Bu yaklaşım; katılımcı, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir kalkınma anlayışını benimser ve Yerel Eylem Grupları (YEG) aracılığıyla uygulanır.
LEADER’ın 7 Temel İlkesi
LEADER yaklaşımının başarısının temelinde, uygulamaya yön veren yedi ana ilke bulunmaktadır:
1. Yerel Odaklı Yaklaşım
Küçük, homojen ve sosyal açıdan bütünleşmiş bir bölgeye odaklanılarak, yerelin ihtiyaçlarına uygun çözümler geliştirilir.
2. Aşağıdan Yukarıya Yaklaşım
Karar alma süreçleri yerel toplulukların aktif katılımıyla şekillenir. Yerel halk, kalkınmanın doğrudan aktörü konumundadır.
3. Yerel Eylem Grupları (YEG)
Kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının dengeli temsili ile oluşturulan yerel ortaklık yapılarıdır.
4. Yenilikçilik
Bölgenin ihtiyaçlarına yönelik yeni yöntemler, farklı bakış açıları ve özgün çözümler geliştirilmesi teşvik edilir.
5. Çok Sektörlü Entegrasyon
Tarım, turizm, kültür, el sanatları ve hizmetler gibi farklı sektörlerin birbirini tamamlayacak şekilde entegre edilmesi hedeflenir.
6. Ağ Oluşturma (Networking)
Diğer Yerel Eylem Grupları ve kurumlarla bilgi, deneyim ve iyi uygulamaların paylaşılması sağlanır.
7. İş Birliği
Bölgesel, ulusal ve uluslararası düzeyde ortak projeler geliştirilerek daha güçlü ve sürdürülebilir sonuçlar elde edilir.
Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS)
LEADER yaklaşımının sahadaki en önemli aracı Yerel Kalkınma Stratejisi (YKS)’dir. YKS;
Bölgenin mevcut durumunu analiz eden,
Öncelik alanlarını belirleyen,
Somut hedefler ortaya koyan,
Uygulanabilir faaliyetleri içeren
stratejik bir yol haritasıdır.
Bu strateji sayesinde yerel ihtiyaçlara uygun, hedef odaklı ve sürdürülebilir projeler geliştirilir.
Amaç ve Hedefler
LEADER yaklaşımının temel amacı;
Kırsal alanlarda yaşam koşullarını iyileştirmek,
Yerel halkın kalkınma süreçlerine aktif katılımını sağlamak,
Sivil toplumun gelişimini desteklemek,
İyi yönetişim anlayışını yaygınlaştırmak,
İnsan kaynaklarını güçlendirmek ve istihdamı artırmak,
Bölgesel uyumu ve sürdürülebilir kalkınmayı desteklemektir.
Bu yaklaşım sayesinde, yerel topluluklar yalnızca kalkınmanın hedefi değil, aynı zamanda kalkınmanın uygulayıcısı ve yönlendiricisi haline gelmektedir.
